راهنمای انتخاب لنز تماسی؛ کدام لنز برای چشم شما مناسب است؟
انتخاب لنز تماسی فقط به دانستن نمره چشم محدود نمی‌شود. نوع عیب انکساری، آستیگماتیسم، وضعیت قرنیه و سطح چشم، میزان خشکی چشم، مدت و نحوه استفاده از لنز و حتی سبک زندگی فرد می‌توانند در انتخاب لنز مناسب نقش داشته باشند. به همین دلیل، لنزی که برای یک فرد مناسب است لزوماً برای فرد دیگری انتخاب مناسبی نیست.
بهترین لنز تماسی، لنزی نیست که صرفاً گران‌تر یا معروف‌تر باشد؛ لنزی است که پس از بررسی چشم و فیت مناسب، با نیاز بینایی و شرایط چشم شما سازگار باشد.
عیوب انکساری چشم چیست؟ + تفاوت نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم
این مطلب با هدف ارائه اطلاعات عمومی و کاربردی درباره انتخاب لنزهای تماسی تهیه شده و توسط دکتر پرویز زرین‌بخش، جراح و متخصص بیماری‌های چشم بازبینی پزشکی شده است.
انتخاب لنز تماسی باید بر اساس شرایط اختصاصی چشم، نیاز بینایی، نوع لنز و نحوه قرارگیری آن روی چشم انجام شود و این مقاله جایگزین معاینه و تجویز پزشکی نیست.
قبل از انتخاب لنز تماسی چه چیزهایی باید بررسی شود؟
قبل از تجویز لنز، لازم است وضعیت چشم و نیاز بینایی فرد بررسی شود. این بررسی می‌تواند شامل تعیین دقیق عیب انکساری، بررسی آستیگماتیسم، وضعیت قرنیه و سطح چشم و ارزیابی میزان تحمل لنز باشد.
خداحافظی با تاری دید و سردرد! | درمان آستیگماتیسم
نکته مهم این است که نسخه عینک به‌تنهایی همیشه برای انتخاب لنز تماسی کافی نیست. لنز روی سطح چشم قرار می‌گیرد و علاوه بر قدرت اپتیکی، باید از نظر اندازه، انحنا و نحوه قرارگیری روی چشم نیز مناسب باشد.
در یک فیت اصولی، پزشک یا متخصص مربوطه لنز را روی چشم امتحان می‌کند، نحوه قرارگیری آن را بررسی می‌کند و دید ایجادشده با لنز را نیز ارزیابی می‌کند.
لنز تماسی را بر اساس چه معیارهایی انتخاب کنیم؟
۱. مدت استفاده و برنامه تعویض لنز
یکی از اولین معیارهای انتخاب لنز، مدت و نحوه استفاده از آن است. لنزهای تماسی را می‌توان از نظر برنامه مصرف به گروه‌هایی مانند یک‌روزه، تعویض برنامه‌ریزی‌شده و لنزهای مخصوص استفاده طولانی‌تر تقسیم کرد.
لنزهای یک‌روزه پس از یک بار استفاده دور انداخته می‌شوند و نباید دوباره برای روز بعد استفاده شوند. در مقابل، برخی لنزهای نرم برای استفاده و تعویض در بازه‌های مشخص، مثلاً هفتگی یا ماهانه، طراحی شده‌اند و باید دقیقاً طبق برنامه تجویز‌شده تعویض شوند.
مدت استفاده روزانه نیز با زمان تعویض لنز یکسان نیست. برای مثال، «لنز ماهانه» به این معنی نیست که می‌توان آن را بدون توجه به شرایط چشم یا دستور پزشک، هر روز و برای هر مدت دلخواه استفاده کرد.
دکتر زرین‌بخش درباره انتخاب و استفاده از لنز چه می‌گوید؟
در این ویدئو، دکتر پرویز زرین‌بخش درباره موضوعاتی مانند انواع لنز، مدت استفاده، جنس لنز و اهمیت اکسیژن‌رسانی به چشم توضیح می‌دهد. مشاهده این ویدئو می‌تواند دید بهتری درباره معیارهایی که در انتخاب لنز اهمیت دارند به شما بدهد.
نکته مهم این است که برنامه استفاده و تعویض لنز باید متناسب با نوع لنز و شرایط چشم فرد تعیین شود و طولانی‌تر کردن مدت استفاده از برنامه توصیه‌شده می‌تواند احتمال ناراحتی و عوارض چشمی را افزایش دهد.
۲. جنس لنز؛ نرم یا سخت؟
لنزهای تماسی از نظر جنس نیز با یکدیگر تفاوت دارند. لنزهای نرم انعطاف‌پذیر هستند و معمولاً سازگاری اولیه آسان‌تری دارند. در مقابل، لنزهای سخت نفوذپذیر به گاز یا RGP می‌توانند در برخی شرایط دید اپتیکی بسیار خوبی ایجاد کنند و برای بعضی مشکلات قرنیه کاربرد تخصصی داشته باشند.
بنابراین نمی‌توان گفت «لنز نرم همیشه بهتر است» یا «لنز سخت همیشه دید بهتری دارد». انتخاب به شرایط چشم، هدف از استفاده و توانایی فرد برای سازگاری و مراقبت از لنز بستگی دارد.
یکی از نکات مهم درباره لنزها، میزان اکسیژن‌رسانی به قرنیه است. قرنیه رگ خونی ندارد و اکسیژن مورد نیاز خود را از محیط دریافت می‌کند؛ بنابراین طراحی و جنس لنز باید به گونه‌ای باشد که با شرایط چشم سازگار باشد.
بیماری های قرنیه چشم؛ علائم، علت‌ها و چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کنیم؟
۳. انتخاب لنز بر اساس نوع عیب انکساری
نوع مشکل بینایی نیز در انتخاب طراحی لنز اهمیت دارد.
نزدیک‌بینی و دوربینی
برای بسیاری از افراد مبتلا به نزدیک‌بینی یا دوربینی، لنزهای کروی می‌توانند برای اصلاح عیب انکساری مورد استفاده قرار گیرند؛ البته انتخاب نهایی به معاینه و فیت لنز بستگی دارد.
آستیگماتیسم
افراد مبتلا به آستیگماتیسم ممکن است به لنز توریک نیاز داشته باشند. این لنزها برای اصلاح مؤلفه کروی و استوانه‌ای عیب انکساری طراحی شده‌اند و نحوه قرارگیری و ثبات آن‌ها روی چشم اهمیت ویژه‌ای دارد.
پیرچشمی
برای افراد مبتلا به پیرچشمی، گزینه‌هایی مانند لنزهای چندکانونی ممکن است مطرح باشند. انتخاب این لنزها به نیاز فرد برای دید دور و نزدیک و شرایط بینایی او بستگی دارد.
پیرچشمی چیست؟ تعریف، زمان بروز علائم و راه های درمان
بنابراین صرفاً داشتن یک شماره چشم مشخص نمی‌کند که کدام طراحی لنز برای شما مناسب است.
۴. سبک زندگی در انتخاب لنز چه نقشی دارد؟
گاهی دو فرد با نمره چشم مشابه، به دلیل تفاوت در سبک زندگی به انتخاب‌های متفاوتی نیاز دارند.
اگر فقط گاهی از لنز استفاده می‌کنید، لنزهای یک‌روزه ممکن است از نظر نحوه مصرف گزینه‌ای قابل بررسی باشند.
اگر تقریباً هر روز لنز می‌زنید، عواملی مانند برنامه تعویض، جنس لنز، مدت استفاده روزانه و نحوه مراقبت اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
اگر ساعت‌های زیادی با رایانه و تلفن همراه کار می‌کنید یا سابقه خشکی چشم دارید، وضعیت سطح چشم نیز باید هنگام انتخاب لنز مورد توجه قرار گیرد.
به همین دلیل، انتخاب لنز بهتر است با توضیح دقیق عادت‌ها و نیازهای روزمره شما برای پزشک همراه باشد.
مشخصات روی جعبه لنز چه معنی دارند؟
روی بسته‌بندی لنز معمولاً مشخصات مختلفی درج می‌شود که هرکدام مفهوم خاصی دارند:
- PWR یا SPH: قدرت اپتیکی لنز
- BC: انحنای پایه لنز
- DIA: قطر لنز
- CYL: قدرت اصلاح آستیگماتیسم
- AXIS: محور آستیگماتیسم
- Dk/t: شاخص مرتبط با عبور اکسیژن
این اعداد برای شناخت مشخصات لنز مفید هستند، اما نباید از آن‌ها برای انتخاب خودسرانه لنز استفاده کرد. حتی اگر دو لنز اعداد مشابهی روی جعبه داشته باشند، ممکن است از نظر طراحی، جنس و نحوه قرارگیری روی چشم متفاوت باشند.
اطلاعات مربوط به انواع لنزهای تماسی، برنامه استفاده و تعویض و نکات مرتبط با مراقبت از لنز را می‌توانید در راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) مطالعه کنید.
اگر چشم خشکی داریم، چه لنزی مناسب است؟
خشکی چشم یکی از عواملی است که می‌تواند تحمل لنز تماسی را کاهش دهد. در این شرایط، انتخاب لنز نباید فقط بر اساس میزان آب یا یک ویژگی تبلیغاتی محصول انجام شود.
خشکی چشم چیست و چرا بوجود می‌آید؟ + پیشگیری و درمان
ابتدا باید وضعیت سطح چشم و علت خشکی بررسی شود. سپس بر اساس شرایط فرد، نوع لنز، طراحی، جنس و برنامه استفاده می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.
اگر هنگام استفاده از لنز دچار سوزش، احساس جسم خارجی، تاری دید نوسانی یا ناراحتی مداوم می‌شوید، بهتر است به جای تغییر خودسرانه برند یا مدل لنز، وضعیت چشم و فیت لنز بررسی شود.
چه زمانی به لنزهای تخصصی نیاز داریم؟
همه مشکلات بینایی با لنزهای نرم معمولی به بهترین شکل اصلاح نمی‌شوند. در برخی بیماران، شرایط قرنیه یا سطح چشم باعث می‌شود لنزهای تخصصی گزینه مناسب‌تری باشند.
برای مثال، در بعضی بیماران مبتلا به قوز قرنیه، نامنظمی قرنیه یا خشکی شدید چشم ممکن است لنزهای RGP، هیبریدی یا اسکلرال مطرح شوند.
قوز قرنیه چیست و چرا باید جدی گرفته شود؟ بررسی علائم، علت و راه‌های درمان
لنز اسکلرال روی قرنیه قرار نمی‌گیرد و با ایجاد یک فضای مایع روی سطح قرنیه می‌تواند در برخی بیماران با مشکلات خاص قرنیه یا خشکی شدید کاربرد داشته باشد. انتخاب و فیت این لنزها تخصصی است و باید توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود.
۶ اشتباه رایج هنگام انتخاب لنز تماسی
۱. انتخاب لنز فقط بر اساس قیمت
قیمت به‌تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب لنز نیست.
۲. استفاده از نسخه یا لنز شخص دیگر
حتی اگر نمره چشم دو نفر مشابه باشد، ممکن است فیت و مشخصات مناسب لنز آن‌ها متفاوت باشد.
۳. طولانی‌تر کردن زمان تعویض لنز
لنز باید مطابق برنامه تعیین‌شده تعویض شود.
۴. خوابیدن با لنز بدون دستور پزشک
لنزهای روزانه برای خواب طراحی نشده‌اند و خوابیدن با لنز می‌تواند خطر عفونت جدی چشم را افزایش دهد.
۵. تماس لنز با آب
لنز نباید با آب شیر، آب استخر، دریا یا آب دوش تماس داشته باشد. تماس لنز با آب می‌تواند خطر عفونت‌های چشمی را افزایش دهد.
۶. نادیده گرفتن علائم هشدار
درد، قرمزی قابل توجه، ترشح، حساسیت به نور یا کاهش دید هنگام استفاده از لنز را نباید طبیعی تلقی کرد. در چنین شرایطی لنز را خارج کرده و برای بررسی چشم اقدام کنید.
چک‌لیست انتخاب لنز مناسب
قبل از انتخاب لنز، این موارد را با پزشک بررسی کنید:
☐ نمره چشم و عیب انکساری من دقیقاً مشخص شده است؟
☐ آستیگماتیسم دارم و آیا به لنز توریک نیاز دارم؟
☐ وضعیت قرنیه و سطح چشم من مناسب استفاده از لنز است؟
☐ آیا خشکی چشم دارم؟
☐ روزانه چند ساعت از لنز استفاده خواهم کرد؟
☐ استفاده من روزانه است یا فقط گاهی؟
☐ لنز یک‌روزه برای من مناسب است یا لنز با برنامه تعویض مشخص؟
☐ آیا به لنز تخصصی مانند RGP یا اسکلرال نیاز دارم؟
☐ فیت لنز روی چشم من بررسی شده است؟
☐ برنامه صحیح استفاده، تمیز کردن و تعویض لنز را می‌دانم؟
جمع بندی؛ در نهایت کدام لنز برای من مناسب است؟
یک لنز تماسی واحد وجود ندارد که برای همه افراد بهترین انتخاب باشد. لنز مناسب باید بر اساس نیاز بینایی، سلامت چشم، نوع عیب انکساری، شرایط قرنیه و سطح چشم، سبک زندگی، مدت استفاده و نحوه فیت شدن لنز انتخاب شود.
به همین دلیل، اگر قصد شروع استفاده از لنز را دارید یا از لنز فعلی خود احساس ناراحتی می‌کنید، بهتر است به جای انتخاب خودسرانه یک برند یا مدل دیگر، ابتدا چشم و فیت لنز توسط متخصص بررسی شود.
برای انتخاب لنز مناسب چشم خود راهنمایی می‌خواهید؟
انتخاب لنز تماسی فقط به شماره چشم محدود نمی‌شود. وضعیت قرنیه و سطح چشم، میزان خشکی، نوع عیب انکساری، مدت استفاده و نحوه قرارگیری لنز نیز باید بررسی شود. برای انتخاب و فیت تخصصی لنز مناسب چشم خود، با کلینیک دکتر زرین‌بخش در ارتباط باشید.
درخواست مشاوره و فیت لنزسوالات متداول انتخاب لنز تماسی
آیا می‌توان بدون معاینه لنز تماسی خرید؟
خرید و انتخاب لنز بدون بررسی تخصصی توصیه نمی‌شود. برای تجویز لنز، وضعیت چشم، فیت لنز و دید ایجادشده با آن باید بررسی شود.
لنز روزانه بهتر است یا ماهانه؟
هیچ‌کدام را نمی‌توان برای همه افراد به‌عنوان گزینه بهتر معرفی کرد. انتخاب به شرایط چشم، میزان استفاده، توانایی مراقبت از لنز و نظر متخصص بستگی دارد.
برای آستیگماتیسم چه لنزی مناسب است؟
در بسیاری از موارد لنز توریک برای اصلاح آستیگماتیسم مطرح می‌شود، اما مقدار آستیگماتیسم و شرایط چشم در انتخاب نهایی مؤثر است.
آیا می‌توان با لنز تماسی خوابید؟
لنزهای مخصوص استفاده روزانه برای خواب طراحی نشده‌اند. استفاده شبانه فقط در شرایطی باید انجام شود که نوع لنز و شرایط استفاده توسط متخصص برای فرد مناسب تشخیص داده شده باشد.
آیا لنز اسکلرال برای همه افراد مناسب است؟
خیر. لنز اسکلرال یک لنز تخصصی است و معمولاً در شرایط خاص قرنیه یا سطح چشم مورد استفاده قرار می‌گیرد و نیاز به فیت تخصصی دارد.
