قبل از لیزیک چه آزمایش‌هایی لازم است؟

۱. تعیین شماره چشم قبل از لیزیک

یکی از اولین مراحل، اندازه‌گیری دقیق شماره چشم است. پزشک میزان نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، رفرکشن سیکلوپلژیک نیز انجام می‌شود.

این بررسی اهمیت زیادی دارد، زیرا لیزیک باید بر اساس شماره واقعی و پایدار چشم برنامه‌ریزی شود. اگر شماره چشم در حال تغییر باشد، ممکن است پزشک انجام جراحی را به زمان دیگری موکول کند.

بر اساس توصیه‌های AAO، رفرکشن و حدت بینایی از اجزای اصلی ارزیابی پیش از جراحی انکساری هستند.

۲. توپوگرافی و توموگرافی قرنیه

توپوگرافی و توموگرافی قرنیه از مهم‌ترین بررسی‌های قبل از لیزیک هستند.

توپوگرافی شکل سطح قرنیه را بررسی می‌کند و توموگرافی اطلاعات دقیق‌تری درباره شکل قسمت‌های مختلف قرنیه و توزیع ضخامت آن ارائه می‌دهد.

پزشک با این بررسی‌ها می‌تواند مواردی مانند:

• نامنظمی‌های قرنیه
• آستیگماتیسم نامنظم
• نشانه‌های قوز قرنیه
• نازکی یا توزیع غیرطبیعی ضخامت قرنیه
• سایر مشکلات ساختاری قرنیه

را بررسی کند.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا وجود قوز قرنیه یا برخی الگوهای غیرطبیعی قرنیه می‌تواند خطر عوارضی مانند اکتازی قرنیه را افزایش دهد و ممکن است فرد را از انجام لیزیک منع کند.

آیا تست قوز قرنیه قبل از لیزیک انجام می‌شود؟

بله. بررسی شکل و ضخامت قرنیه با توپوگرافی یا توموگرافی یکی از روش‌های مهم برای شناسایی قرنیه‌های مشکوک به قوز قرنیه و سایر اختلالات قرنیه است.

۳. اندازه‌گیری ضخامت قرنیه یا پاکی‌متری

در پاکی‌متری، ضخامت قرنیه اندازه‌گیری می‌شود.

این آزمایش مهم است، زیرا در لیزیک بخشی از بافت قرنیه تحت تأثیر لیزر قرار می‌گیرد و پزشک باید پیش از عمل مقدار بافت قرنیه و میزان بافت باقی‌مانده را در نظر بگیرد.

بنابراین فقط ضخامت قرنیه به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که فرد کاندید لیزیک است یا خیر؛ بلکه شکل قرنیه، شماره چشم، مقدار بافت مورد نیاز برای اصلاح عیب انکساری و سایر ویژگی‌های قرنیه نیز اهمیت دارند.

۴. بررسی خشکی چشم و سطح چشم

بررسی خشکی چشم یکی از قسمت‌های مهم ارزیابی قبل از لیزیک است.

پزشک ممکن است کیفیت لایه اشکی، وضعیت سطح چشم، پلک‌ها و غدد چربی پلک را بررسی کند و در صورت نیاز آزمایش‌هایی مانند TBUT، رنگ‌آمیزی سطح چشم، Schirmer، Tear Osmolarity یا Meibography انجام دهد.

وجود خشکی چشم شدید یا کنترل‌نشده می‌تواند نتیجه ارزیابی‌های قبل از عمل و همچنین کیفیت دید و علائم بعد از جراحی را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، اگر خشکی چشم وجود داشته باشد، ممکن است ابتدا درمان شود و پس از پایدار شدن وضعیت سطح چشم درباره جراحی تصمیم‌گیری شود.

خشکی چشم چیست و چرا بوجود می‌آید؟ + پیشگیری و درمان

۵. معاینه چشم با اسلیت‌لمپ

اسلیت‌لمپ یک وسیله تخصصی برای بررسی قسمت‌های مختلف جلوی چشم است.

پزشک با این معاینه وضعیت:

• قرنیه
• ملتحمه
• پلک‌ها و لبه پلک
• لایه اشکی
• عنبیه
• عدسی
• بخش قدامی چشم

را بررسی می‌کند.

هدف این است که بیماری یا مشکلی وجود نداشته باشد که بتواند نتیجه جراحی را تحت تأثیر قرار دهد. معاینه با اسلیت‌لمپ در توصیه‌های ارزیابی پیش از جراحی انکساری نیز جایگاه مشخصی دارد.

۶. اندازه‌گیری فشار چشم

فشار داخل چشم نیز در ارزیابی قبل از جراحی بررسی می‌شود. این اندازه‌گیری به پزشک کمک می‌کند وضعیت چشم از نظر مشکلاتی مانند گلوکوم را ارزیابی کند.

البته طبیعی بودن فشار چشم به‌تنهایی به معنی مناسب بودن فرد برای لیزیک نیست و باید در کنار سایر معاینات بررسی شود.

فشار چشم چیست و چه زمانی خطرناک می‌شود؟ + راه درمان

۷. معاینه شبکیه و ته چشم

ارزیابی قبل از لیزیک فقط به قرنیه محدود نمی‌شود. پزشک در صورت نیاز قسمت‌های داخلی و خلفی چشم، از جمله شبکیه، عصب بینایی و زجاجیه را نیز بررسی می‌کند.

این بررسی به‌خصوص در افرادی که نزدیک‌بینی بالایی دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا نزدیک‌بینی شدید می‌تواند با برخی تغییرات شبکیه همراه باشد.

معاینه کامل چشم قبل از جراحی انکساری یکی از اصول توصیه‌شده در ارزیابی بیماران است.

بیماری‌ های شبکیه چشم؛ علائم، علت‌ها، روش‌های درمان و زمان مراجعه به چشم‌پزشک

آیا قبل از لیزیک آزمایش خون لازم است؟

خیر، آزمایش خون برای همه افرادی که قصد لیزیک دارند به‌صورت روتین لازم نیست.

آزمایش‌های اصلی تعیین کاندیداتوری لیزیک مربوط به وضعیت چشم و قرنیه هستند. با این حال، اگر پزشک بر اساس سابقه پزشکی، داروهای مصرفی یا شرایط فرد به یک بیماری زمینه‌ای مشکوک باشد، ممکن است آزمایش‌های سیستمیک یا بررسی‌های پزشکی بیشتری درخواست کند.

بنابراین نباید تصور کرد که نتیجه یک آزمایش خون به‌تنهایی مشخص می‌کند فرد می‌تواند لیزیک انجام دهد یا خیر.

آیا قبل از لیزیک باید لنز را کنار گذاشت؟

بله. اگر از لنز تماسی استفاده می‌کنید، باید پیش از ارزیابی و جراحی، طبق دستور پزشک برای مدتی استفاده از آن را متوقف کنید.

لنزهای تماسی می‌توانند شکل قرنیه را تغییر دهند و در نتیجه اندازه‌گیری‌های قبل از عمل دقیق نباشند. FDA توصیه می‌کند مدت کنار گذاشتن لنز بر اساس نوع آن تعیین شود؛ برای نمونه، این سازمان برای لنزهای نرم ۲ هفته، لنزهای توریک نرم یا RGP حداقل ۳ هفته و لنزهای سخت حداقل ۴ هفته پیش از ارزیابی پایه را ذکر کرده است.

البته زمان دقیق باید توسط پزشک تعیین شود و ممکن است برای بعضی افراد نیاز به مدت بیشتری برای پایدار شدن شکل قرنیه وجود داشته باشد.

چه زمانی ممکن است فرد برای لیزیک مناسب نباشد؟

نتایج معاینه ممکن است نشان دهد که انجام لیزیک برای فرد مناسب نیست یا ابتدا باید یک مشکل درمان شود.

برخی عوامل مهم عبارت‌اند از:

• شماره چشم ناپایدار
• قوز قرنیه یا سایر اختلالات اکتاتیک قرنیه
• ضخامت ناکافی قرنیه برای میزان اصلاح مورد نیاز
• خشکی چشم کنترل‌نشده
• برخی بیماری‌های کنترل‌نشده چشم
• برخی بیماری‌های سیستمیک یا خودایمنی کنترل‌نشده
• انتظارات غیرواقع‌بینانه از نتیجه جراحی

AAO نیز مواردی مانند شماره ناپایدار، ناهنجاری قرنیه، ضخامت ناکافی قرنیه و بیماری کنترل‌نشده سطح چشم را از عوامل مهم در انتخاب بیمار برای جراحی انکساری می‌داند.

آیا همه افراد قبل از لیزیک به آزمایش‌های یکسانی نیاز دارند؟

خیر. برخی بررسی‌ها تقریباً جزو ارزیابی پایه هستند، اما آزمایش‌های تکمیلی بر اساس شرایط فرد انجام می‌شوند.

برای مثال ممکن است در یک بیمار به OCT، بررسی غدد میبومین، Wavefront، بررسی بیومکانیک قرنیه یا آزمایش‌های تخصصی خشکی چشم نیاز باشد، در حالی که برای فرد دیگری ضرورتی نداشته باشد.

به همین دلیل، انجام تعداد زیادی آزمایش به‌تنهایی نشانه دقیق‌تر بودن ارزیابی نیست؛ مهم این است که بررسی‌های مناسب بر اساس شرایط چشم هر فرد انتخاب شوند.

جمع‌بندی

قبل از لیزیک، پزشک تنها یک آزمایش خاص انجام نمی‌دهد، بلکه مجموعه‌ای از بررسی‌ها را برای ارزیابی سلامت چشم و مناسب بودن فرد برای جراحی انجام می‌دهد.

مهم‌ترین موارد شامل تعیین شماره چشم، توپوگرافی یا توموگرافی قرنیه، اندازه‌گیری ضخامت قرنیه، بررسی خشکی و سطح چشم، معاینه اسلیت‌لمپ، اندازه‌گیری فشار چشم و بررسی قسمت‌های داخلی چشم هستند.

در نهایت، تصمیم برای انجام لیزیک بر اساس یک عدد یا یک آزمایش گرفته نمی‌شود؛ بلکه پزشک باید تمام نتایج را در کنار سابقه پزشکی، وضعیت قرنیه، شماره چشم و انتظارات بیمار بررسی کند. اگر نتیجه ارزیابی نشان دهد لیزیک بهترین گزینه نیست، ممکن است روش‌های دیگری مانند PRK یا سایر روش‌های اصلاح عیوب انکساری مطرح شوند.

منابع علمی

این مقاله با استفاده از منابع معتبر پزشکی و راهنماهای منتشرشده درباره ارزیابی پیش از جراحی‌های انکساری تهیه و بازبینی شده است:

1. American Academy of Ophthalmology (AAO) – Preoperative Evaluation for LASIK Surgery
   منبع تخصصی درباره ارزیابی و معاینات لازم پیش از جراحی لیزیک.
2. U.S. Food and Drug Administration (FDA) – What should I expect before, during, and after LASIK surgery?
   اطلاعات رسمی درباره ارزیابی اولیه، قطع لنز تماسی پیش از معاینه و نکات مهم پیش از عمل.
3. U.S. Food and Drug Administration (FDA) – LASIK Surgery Checklist
   چک‌لیست رسمی FDA درباره شرایط کاندید مناسب، ثبات شماره چشم، سابقه پزشکی و ارزیابی پیش از عمل.
4. American Academy of Ophthalmology – Refractive Errors & Refractive Surgery Preferred Practice Pattern
   راهنمای تخصصی مورد استفاده در ارزیابی بیماران برای جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری.